سيذارتا

تو، کوچه بودی و مهتاب و شب

chanani — Sun, 01 Nov 2009 19:29:49 GMT

نه شب بود، نه کوچهای و نه مهتابی. هوا گرم بود، مثل همهی روزهای گرم تابستان، مثل روزهایی که بهسختی میشد نفسکشید. در پناه سایهی دیوارها قدممیزدیم و هر بار که از خیابانی میگذشتیم، جایم را به تو میدادم تا آفتاب، آزارت ندهد و تو، نگاهی به من میانداختی و تبسممیکردی و من، گویی که دنیا،‌ یکباره از آنم شده است. هنوز رنگ کفشهایت یادم مانده و مانتویی که پوشیدهبودی. راهرفتنت چه باوقار بود.

قرارمان ساعت پنج بود؛ پنج بعدازظهر؛ و حالا یکربعی از پنج گذشته بود و خبری از تو نبود. نمیخواستی بیایی؟ نه! خدا نکند! چرا اینقدر دیرکرده؟ نکند بیخیال شده باشد؟ این جملهها را چند بار از خودم پرسیدم؟ خدا میداند. چند قاشق آخر بستنی بود که تلفنم زنگزد. تو بودی و گفتی که کافه را گمکردهای و قلبم از جا کنده شد تا توانستم آدرس کافه را به تو بدهم.

محو تماشایت بودم. یک بار بستنی از روی قاشق ریخت روی لبت و به چه تندی، شاید برای این که من نبینم، زبانت را درآوردی تا بستنی را از روی لبت پاککنی. چه دیدنی بود این تقلایت.

در فیلم دندان مار، قهرمان داستان به دوست نویسنده و پیرش نگاهیانداخت و گفت: کافه نادری، نوشین، یادته؟ و من آن موقع چه قدر با خودم کلنجاررفتم که آن را باورکنم یا نکنم.

و حالا شاید هر روز از خودم میپرسم: کافه تیتر، اِلی، یادته؟

chanani — Tue, 22 Sep 2009 22:47:53 GMT

ساختار انقلابهاي علمي، كتابي شناختهشده در حوزهي تاريخ و فلسفهي علم است. مدتها بود كه ميخواستم اين كتاب را بخوانم، وقت نميشد و البته ما چهقدر براي خواندن وقت كم داريم و براي كارهاي بيهوده، تا دلتان بخواهد وقت هست.

ساختار انقلابهاي علمي را توماس اس. كوهن نوشته و عباس طاهري آن را به فارسي برگردانده.

بهگمانم خواندن اين كتاب، براي همهي كساني كه ميخواهند نگاهي بيروني و بهويژه تاريخي به علم داشته باشند، بسيار سودمندست.

تنها يك نكته؛ طاهري، مترجم كتاب، نزديك به ۶۰ صفحهي آغازين كتاب را به تاريخ فلسفهي علم اختصاص داده كه اگرچه چندان ارتباط مفهومي با مباحث ديگر ندارد، اما خواندنش خالي از فايده نيست. البته بايد يادآوري كنم كه در فصلبندي كتاب، هيچ اشارهي نشده كه اين بخش از نويسنده نيست و مترجم براي نوشتن و افزودن آن به كتاب، احساس وظيفه كرده است. تنها در پايان اين بخش تقريباً ۶۰ صفحهاي ميتوان به واقعيت پيبرد.

فصل نهم كتاب هم با عنوان سرشت و ضرورت انقلاب علمي از آن فصلهاييست كه خيلي به درد پژوهشگران حوزهي سياسي ميخورد. البته اگر وقتي باشد، بهترست كه همهي كتاب را بخوانند.

chanani — Sat, 04 Jul 2009 15:45:11 GMT

روي ديواري كه سفيد شده بود تا كسي نداند ديگري چه نوشته، كسي آمد و نوشت: ‹با رويش سبز جوانه چه مي‌كنيد؟›

دوباره مي شود آري اگر بپيونديم

chanani — Thu, 14 May 2009 18:49:18 GMT

ده سالي ميشود كه در هيچ انتخاباتي شركت نكردهام. درست از بهمن ۱۳۷۸ تاكنون. روزي كه انتخابات مجلس ششم برگزار شد و اصلاحطلبان پيروزي خيرهكنندهي ديگري بهدستآورند. باقي ماجرا را همه ميدانيم. درجازدن و سپس پسروي و بازگشت به سنگرهاي پيش از دوم خرداد. تحولات اجتماعي تكعاملي نيست؛ اما ميتوان اهميت عاملي را بيش از عوامل ديگر دانست. و اگر از من بپرسند؛ بيدرنگ پاسخ ميدهم كه مسئول شكست آن جنبش، كسي نبود مگر سيدمحمد خاتمي. همان كه در كمتر از يكي، دو هفته، به تشري، جامعهي مدني را مدينهالنبي كرد.

با دوم خرداد، جامعهي ايران آبستن اميدهاي بزرگي شد. دوباره حق داشتن جامعهاي آزاد و آباد را به يادمان آورد. و بهراستي كدام ملت در ميان ملتهاي مسلمان خاورميانه را بايد بيش از ما شايستهي داشتن اين حقوق دانست؟ اين، ادعايي از سر غرور و يا احساسات مليگرايانه نيست و آمادهام تا بر سر آن با هر كسي به گفتوگو بنشينم.

به گمان من، ده سال گذشته آموخت كه با بودن نمايشپيشهگاني چون خاتمي در ايران امروز، راه آزادي، راهي دشوار، دراز و پرخطرست. از اين رو، بايد حتا به چند گام كوچك در پيمودن اين راه طولاني دل خوش داشت. و من، ترديد ندارم كه روزي شاهد آزادي را در آغوش خواهيم كشيد.

كافه پيانو را كه مي خواني، كه بر سرت آوار مي شود

chanani — Sun, 22 Mar 2009 22:36:18 GMT

چندان پيگير داستانهاي ايراني نيستم. سالي چند كتاب داستان هم بيشتر نميخوانم. براي همين ترجيح ميدهم از كنار نويسندههاي ايراني بگذرم و با وقت كمي كه دارم، نويسندههاي معروف دنيا را انتخاب كنم. اين اصل، البته استثناهايي هم دارد؛ مثل كافه پيانو كه به چاپ پانزدهم رسيده و گويا هنوز هم به خوبي همان چاپهاي اول ميفروشد.

وقتي كتاب يا فيلمي پرفروش ميشود، انگيزهي بيشتري پيدا ميكنم براي خواندن و يا ديدن. ميخواهم بدانم چرا اين همه مورد توجه قرار گرفته است؟ شايد يكجور نگاه جامعهشناختي و يا حتا روانشناختي. راستي، در ذهن آدمهايي كه به اين داستان و يا فيلم روي خوش نشان دادهاند، چه ميگذرد؟

كافه پيانو را هم با همين انگيزه انتخاب كردم و البته هنوز نتوانستهام بفهمم چرا جامعهي ما به نوشتهاي نه چندان ادبي، اين قدر روي خوش نشان داده؟ شايد بهخاطر جنبهي طنزآميز آن و يا ... ؟ واقعن نميدانم.

***

در نثر كافه پيانو، بهكاربردن بيش از اندازهي «كه» بدجوري توي ذوق آدم ميزند. در همان فراز نخست داستان ميخوانيم: «از در كه آمد تو، دماغش را گرفت و گفت: واي خدا. بوي سيگارت ... » و اين كهها، جابهجا در داستان هست. يادم هست كه در كلاس گزارشنويسي، استاد، استفاده از اين كهها را كليشهاي ميدانست و ميگفت: «گزارشتان را با اين كهها شروع نكنيد؛ چون خيلي كليشهايست.» و بعد مثال ميزد: «از خيابان وليعصر كه ميگذري ... » و چه درست ميگفت؛ چون در اين چند سال كمتر گزارشي را ديدهام كه با اين كه شروع نشده باشد. استاد، جلال آلاحمد را مبدع اين كهها ميدانست. نميدانم حرفش تا چه اندازه درست است؟

و حالا در كافه پيانو، در قالبي كه بر خلاف رسانه و روزنامه، روزمرگي ندارد، اين كهها آنقدر زيادند كه آوار ميشوند بر سر خواننده.

دلم براي باغچه ميسوزد

chanani — Mon, 16 Mar 2009 15:08:34 GMT

كسي به فكر گلها نيست

كسي به فكر ماهيها نيست

كسي نميخواهد

باور كند كه باغچه دارد ميميرد

كه قلب باغچه در زير آفتاب، ورم كرده است

كه ذهن باغچه دارد آرام آرام

از خاطرات سبز تهي ميشود

فروغ فرخزاد

دوبارهها، دوبارهها و دوباره دوبارهها

chanani — Mon, 16 Mar 2009 15:06:36 GMT

ايران و آمريكا بايد با هم گفتوگو كنند. ... اوباما گزينهي نظامي را نبايد كنار بگذارد. ... عراق بايد زمينهي همكاري آنها را در منطقهي خاورميانه فراهم كند. ايران، آمريكا ... ايران، آمريكا ... و باز هم ايران و آمريكا ... خسته شدم آن قدر اين روزها در هر تارنما و شبكهاي در اين باره خواندم و شنيدم. حالم به هم ميخورد. اين بار ديگر نگذاشتم گوينده سخنانش را به پايان برساند و تلويزيون را خاموش كردم.

دو كتاب درباره ي گزارش نويسي

chanani — Fri, 27 Feb 2009 18:36:18 GMT

براي آنها كه مثل من، در ميان قالبهاي نوشتاري روزنامه، به گزارش علاقهمندند، دو كتاب خيلي خوب به بازار آمده؛ يكي، تجربههاي ماندگار در گزارشنويسي و ديگري گزارشنگاري. علياكبر قاضيزاده، كتاب اول را ترجمه كرده و نگارش كتاب دوم را هم خودش انجام داده است. كتاب دوم، در واقع تكميل همان درسهايي است كه از سوي قاضيزاده در مركز مطالعات و توسعهي رسانهها تدريس ميشد.

***

اگر چه هر دوي اين كتابها را، خيلي مفيد ميدانم؛ اما خيلي بعيدست كه روند رو به احتضار گزارشنويسي در مطبوعات را تغيير دهد. ناديدهگرفتن گزارش در مطبوعات – برخلاف مطبوعات غربي كه گزارش در آن حرف اول را ميزند و حتا خبرها هم در قالب گزارش ارايه ميشود – ريشه در جاي ديگري دارد. همهي آن عواملي كه باعث شد در مطبوعات غربي، گزارش پا بگيرد و جا باز كند، در جامعهي امروز ما مفقود است. به گفتهي علما، موانع موجود و مقتضي مفقودست؛ پس آن چه اتفاق نميافتد، گزارش و گزارشنويسي است.

مخاطب چي ميل دارند؟

chanani — Thu, 29 Jan 2009 23:46:18 GMT

اگر ميخواهيد يكي از تازهترين دستاوردهاي فني در حوزهي ارتباطات را ببينيد؛ سري به بي بي سي بزنيد. دستاوردي كه ريشه در نظريههاي نوين ارتباطات دارد.

در اين پايگاه، ميتوانيد صفحه را به دلخواه خودتان، تنظيم كنيد. اگر به ورزش، بيشتر علاقه داريد؛ خب ميتوانيد ورزش را بالاتر از همه قرار دهيد. اصلن ميتوانيد بخشهايي را كه دوست نداريد، كنار بگذاريد و يا رنگ صفحه را با سليقهي خودتان هماهنگ كنيد.

اينجاست كه بي بي سي ميتواند بپرسد: «مخاطب چي ميل دارند؟»

اغراق تا كجا؟

chanani — Sun, 25 Jan 2009 12:51:12 GMT

خانهي جهنمي را چند شب پيش ديدم. فيلمي از سوسن تسليمي. هنرمندي كه سينماروهاي دههي شصت نقشآفرينياش را بر پردهي سينما به ياد دارند و سرانجام روزي رسيد كه تسليمي، ايران را ترك كرد به اميد زندگي بهتر. و حالا اين هنرمند در سوئد، فيلمي ساخته دربارهي خانوادهاي از خانوادههاي مهاجر ايراني و گرفتاريهايشان. پدر يا همان آقاي سربندي فيلم كه هنوز تعصبهاي جامعهي مبداء را با خود دارد، نميتواند بپذيرد دخترانش تا پيش از ازدواج رسمي، با نامحرمان ارتباط داشته باشند و ... .

آن چه مرا شگفتزده كرد، مادر سربنديست كه به زبان فارسي كرمانشاهي با پسر، عروس سوئدي و نوههايش سخن ميگويد و همين، نشان از تبار كرمانشاهي او و پسرش دارد. نميدانم تسليمي با مطالعهاي دقيق، چنين نقشي از كرمانشاهيها ساخته يا تنها به همان تصور غلط از كرمانشاهيها و كردها اكتفا كرده است؟ همان تصوري كه كردها را تا آن جا متعصب ميداند كه براي ناموسشان دست به هر كاري ميزنند و ... . گذشته از تصوير چنين تعصبي، چهرهي ارايهشده از مادر سربندي، بسيار خرافاتي، غيرمنطقي، غرغرو، زورگو و در يك كلمه، زشت و زننده است. نميدانم كدام يك از مادرها يا مادربزرگهاي ما، اينگونهاند؟ در اين فيلم، مادر سربندي براي كوچكترين مساله، عروسش را به باد فحش و كتك ميگيرد و براي برهمزدن رابطهي خوب ميان پسر و عروسش، به قيچي دخيل ميبندد. به اين هم اكتفا نميكند و پنهاني به اتاق خواب پسر و عروسش سرك ميكشد تا حتا روابط آن دو را رصد كند و شايد بدتر از همه، مثل كودكان دو، سه ساله از رفتن به حمام سرباز ميزند تا جايي كه او را به زور به حمام ميبرند و در وان حمام مياندازند تا به زور هم كه شده بشويند.